اوخویان : ابولفتح

آسوده ایدین دوشدون عجب زحمته کؤنلوم

سالدی سنی سئودا بو قدر محنته کؤنلوم

یاریله دئییب گولدوغون آنلار نئجه اولدو

حسرت قویوب هیجران سنی بیر صحبته کؤنلوم

عشق آتشی ، گه نجلیک هوسی ، بیرده گؤزه للیک

جذب ائتدی بوتون وارلیغینی صنعته کؤنلوم

نادانلارا باش ایمه اگر گئتسه حیاتین

دیمه ز بو جانین واردیر ، مننته کؤنلوم

من ساده لیقین عاشیقیه م ساده دولاننام

بیر عمردوراویمامیشام شهرته کؤنلوم 

....

گؤزلرین گؤیچه کدیر ، بویوندور بسته

ایلین بادام ایچی دوداغین پوسته

هر نه دئسه ن جمله دئ گؤزوم اوسته

عاشقم کیمه یالواریم

نه دئییم کیمه یالواریم 

اوره گینده سیریم چوخدور سویگولوم

بیر یاخین گل سیرریم سنه سویلویوم

گؤزوم گؤردو کؤنول سئودی نئینییم

عاشقم کیمه یالواریم

یازیغام کیمه یالواریم 

قوشا قوشا خاللاری وار اوزونده

وسمه قاشدا ، سرمه سی وار گرزونده

شهد شکر صحبتینده سؤزونده

عاشقم کیمه یالواریم

نئینییم کیمه یالواریم 

منبع :http://azarimaral.mihanblog.com/Page-1.ASPX

 

كلمه	معني
اوتاق یولداشی	هم اوتاقی
گونده لیک	روزانه،روزنامه
یاتاق	رختخواب
سؤیکنمک	تکیه دادن
درگی	نشریه
اوخشارلیق	تشابه
قابیق	جلد
کیمسه	هیچ کس
ایلگی	رابطه
رغمأ	علی رغم

                                                       ادامه سی اوبیری صفحده

منبع :http://sozluk.blogfa.com/post-6.aspx

      یار قاصدی                                     

                                                                          یازان : استاد شهریار

سن یاریمین قاصدی سن

                 اگلش سنه چای دئمیشم 

خیالینی گؤندریب دی

                 بسکه من آخ – وای دئمیشم

آخ! گئجه لر یاتمامیشام

                 من سنه لای لای دئمیشم

سن یاتالی، من گؤزومه

                 اولدوزلاری سای دئمیشم

هر کس سنه اولدوز دئیه

                 اؤزوم سنه آی دئمیشم

سندن سؤنرا، حیاته من

                 شیرین دیسه، زای دئمیشم

هر گؤزلدن بیر گول آلیب

                 سن گؤزه له پای دئمیشم

سنین گون تک باتماغیوی

                 آی باتانا تای دئمیشم

ایندی یایا قیش دئییرم

                 سابق قیشا، یای دئمیشم

گاه طویووی یاده سالیب

                  من ده لی، نای - نای دئمیشم

سؤنرا یئنه یاسه باتیب

                 آغلاری هایهای دئمیشم

اتک دولی دریا کیمی

                 گؤز یاشیما، چای دئمیشم

عمره سوره ن من قره گون

                  آخ دئمیشم، وای دئمیشم

منبع :http://www.turfan.blogfa.com/

                                                               شعرين آدي: اویان آذربایجان  

  قالخ ایاغا گؤستر یئنه قدرتینی آذربایجان

آلقیشلاسین قوجا تاریخ غیرتینی  آذربایجان

ال بیر اولوب اییدلرین   باغیرمالی    بسدیر تالان

سؤز بیر اولوب آیدینلارین سویله مه لی یئتر یالان

وارلیغینی   یوخ سایانلار       اهانتی ائدیر عیان

چیر ما قولون ساخلا اؤزون حورمتینی آذربایجان

قالخ ایاغا  گؤستر یئنه      قدرتینی   آذربایجان

سن اؤزگه دن اوموب کوسمه سن سن اولسان سنه یئتر

اوغلانلارین قوخماز ستار  هر بیر قیزین قوچاق هجر

حق سنله دیر  حقّین گوجو    ظالیملری    کسر بیچر

حق یولوندا  حقه  تاپشیر  ملتینی  آذربایجان

قالخ ایاغا  گؤستر یئنه  قدرتینی آذربایجان

ساتقین یوباز قوللوقچولار وارلیغینی سایا سالماز

ائولادینی انسان بیلمز بیلسه دیلین باغلی قالماز

گوندن گونه یاد الینده جنّت یوردون تالان اولماز

قیر زنجیری  آزاد ائله   تربتینی آذربایجان

قالخ ایاغا   گؤستر یئنه  قدرتینی آذربایجان



سن دؤزدوکجه دیلی اوزون یاد اوزله نیر لاپ قودورور

گؤز اؤنونده  حقلرینی  بیر بیر دانیر    قارشی دورور

دوز سؤزونو بوغازیندا   بوغور  حقّی  ترسه یورور

گیرمیدانا   گئری قایتار غزتینی   آذربایجان

قالخ ایاغا  گؤستر یئنه  قدرتینی   آذربایجان

اؤز دردینین چاره سین قیل اؤز غمینین دردینه یان

بسدیر  اؤزگه اوجاغیندا یانیب کول اولدوغون اویان

آپارتایدین یئخ زندانین  آزاد ائللر  وئرسین فرمان

دینله ده ده قورقودونون صحبتینی آذربایجان

قالخ ایاغا   گؤستر یئنه   قدرتینی    آذربایجان

دیلی باغلی قولو باغلی  تورک ائلیمین  اوجاغیسان

گله جه گین   دوغرو یولو  آیدینلیغین چراغیسان

بابکلرین   دریوشدویو  قورتولوشون  بایراغیسان

اؤزون قورو ملتینی    دولتینی آذر بایجان

قالخ ایاغا گؤستر یئنه  قدرتینی آذربایجان

منبغ :C:\Documents and Settings\nabeghi\My Documents\Gecil__گجیل.htm

یوخلوقون فیرتینادیر

اسر کؤنلومون سویوق دووارلارینا

                                    هر گئجه

گؤز یاشیم یاغمورلارا قاریشیر

                   یاغمورلار گؤز یاشلاریما

 

دانیشیب گولمویورسن سئودا

حالیمی بیلمییرسن سئودا

گؤروشه گلمییرسن سئودا

اوره گیمی اوزورسن سئودا

سئودام سئودام منیم سئودام

عمروم گونوم جانیم سئودام

سنه یالواریرام سئودام

سنسیز آغلاییرام گل

غنچه ایدیم گول اولدوم سئودا

بوی آتدیم سنبل اولدوم سئودام

بیر دیل بیلمه ز قوشویدوم سئودام

اوخودوم بلبل اولدوم سئودام

سئودا سئودا منیم سئودام

عمروم گونوم جانیم سئودام

سنه یالواریرام سئودام

سن سیز آغلاییرام گل

اوخویان : جاوید تبریزلی

منبع :http://azarimaral.mihanblog.com/

                                                            یازان:  دكتر جواد هيئت

در اين گزارش علاوه بر اسناد تاريخي ، مانند « تاريخ هيجده ساله آذربايجان» تاليف احمد كسروي و « تاريخ اروميه» نوشتة آقاي احمد كاويانپور (چاپ تهران) و مقالة پروفسور حسن علي بيگلي استاد تاريخ و مناسبات بين المللي دانشگاه آذربايجان در مجلة « ايپك يولو» (چاپ باكو) ، از خاطرات پدرم ، مرحوم ميرزا علي هيئت كه در آن روزگار شاهد و ناظر اوضاع بوده و به عنوان رئيس ايراني « اتحاد اسلام» دست اندركار سياست و مورد اعتماد مردم و وليعهد قاجار نيز بوده ، استفاده شده است.

همچنين از نامه‌هايي كه در اثناي جنگ بين فرماندهان عثماني و امير ارشد حاج عليلو و ديگر مقامات ايراني ردّ و بدل شده ، متن و ترجمة فارسي يكي از آنها به عنوان نمونه نقل شده است . امير و يا سردار ارشد كه با بردارش سردار عشاير ( ضرغام) از خوانين بزرگ و طرفدار دولت بودند در اين ماجرا با ارتش عثماني براي دفاع از هم ميهنان مسلمان و دفع ارامنه و آسوريها همكاري مي‌كردند.

ێێێێ

كسروي در « تاريخ هيجده سالة آذربايجان» از صفحة 710 تا آخر صفحه 764 تحت عنوان « سختي گرفتاريهاي ارومي» (رضائيه) ، « كشتن سيميتقو مارشيمون را»، « جنگها با آسوريان و داستان دل گداز سلماس» ، « دربارة آمدن عثمانيان به آذربايجان» و « بازماندة داستان سلماس و ارومي» ، « جريان قتل عامهاي مسلمانان خوي ، سلماس ، اروميه و دهات اطراف آنها به دست آسوريان ، ارمنيان و نيروي سه هزار نفري ژنرال آندرانيك» را شرح داده ، ضمنا تحريكات روسها ، انگليسها و ميسيونرهاي آمريكايي و فرانسوي و مذاكرات آنها را با سركردگان ارمني و آسوري و همچنين كمكهايشان را براي پاك كردن آذربايجان غربي از مسلمانان و تشكيل دولت مستقل مسيحي را مفصلا توضيح داده است. مثلا در صفحة 723 بعد از شرح تصرف اروميه توسط مسيحيان مي‌گويد : « پتروس به عنوان رئيس امنيه و ابراهيم خان (ارمنيان قاچاق قفقاز) سر شهرباني گرديد. از يك سو نشست 16 تني  (مجلس 16 نفري مسيحيان كه شهر را اداره مي‌كردند ) تفنگ و ديگر افزارها از مردم مي‌گرفت ، از يك سو به دستور مستر «شت» ( رئيس ميسيوري و معاون كنسول آمريكا) كشته شدگان را از خانه‌ها و كوچه‌ها گرد آورده و به خاك مي‌سپردند. در اين ميان سختي كار نان و گرسنگي و سرماي زمستان نيز در ميان مي‌بود، بازارها كه روسيان آتش زده بودند هنور ساخته نشده و اكنون كشتارگاه گرديده بود ، مسيحيان هر كه را در آنجا مي‌يافتند ، مي‌كشتند ...» بعد مي‌نويسد: « به بهانة جمع آوري اسلحه به خانه‌ها در مي‌آمدند و هرچه از كاچال و كالاي پربها مي‌خواستند مي‌بردند. چه بسا كساني را مي‌كشتند و همين رفتار تا هنگامي كه عثمانيان آمدند در ميان بود و كسي را ايمني نبود.»                                        

   منبع : http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=56                                                                                                  ادامه اوبیری صفحده   

بنام خدا

پژوهش: نریمان حسن زاده

ترجمه: پرویز زارع شاهمرسی

طبق نوشته‎ی ایوانوف، جنبش تبریز در اوایل سپتامبر 1906 «نه تنها برای آذربایجان بلکه برای پیشرفت حرکات انقلابی در تمام ایران اهمیت فراوان داشت.» جنبش تبریز به همراه نهضت تهران که با هدف ایجاد مشروطه و برپایی مجلس انجام می‎شد، برنامه‎های ارتجاع برای جلوگیری از تحقق این اهداف را نقش بر آب کرد. حوادث تبریز و به طور کلی جنبش آذربایجان به پذیرش قانون و گشایش مجلس یاری رساند. (ش72. ص83)

در 26 سپتامبر تگلراف پاسخی از شاه برای ولیعهد رسید. در این تلگراف بار دیگر تأکید گردید که بست نشینان عفو شده و تحت تعقیب قرار نخواهند گرفت. همچنین مجلس گشایش یافته و به زودی اساسنامه‎ی انتخابات ابلاغ خواهد شد. در این تلگراف به مردم آذربایجان و از جمله تبریز پیشنهاد شده بود که نمایندگان خود را برای مجلس ایران بفرستند. (ش127. ص35)  گروه سوسیال دموکرات که یک سال قبل به ریاست علی مسیو، حاجی علی دوا فروش و رسول صدقیانی تشکیل شده بود، در رهبری جنبش مردم، اعتراضات و اعتصابات تبریز نقش پیشرو داشت. گروه سوسیال – دموکرات تبریز با تشکیلات «اجتماعیون – عامیون» که در 1905 در باکو تشکیل شده بود، ارتباط تنگاتنگی داشت. (ش 108.ص69. ش 109. صص 148و149)

در روزهای ماه سپتامبر 1906 ضرورت برپایی تشکیلات سیاسی برای تحکیم جنبش و سازما‎ندهی مردم بر علیه امپریالیسم و استبداد در تبریز و تمام آذربایجان مشاهده گردید. حزب «اجتماعیون- عامیون» که به رهبری نریمان نریمانوف به سال 1905 در قفقاز تشکیل شده بود. با آغاز و گسترش جنبش انقلابی تبریز، نریمانوف هیئتی از نمایندگان حزب را جهت اعزام به ایران تشکیل داد. مشهد اسماعیل یکی از بنیان گذاران حزب و کمی بعد مشهدی محمدعلی خان، حاجی خان و... به تبریز رفتند. در اثر فعالیت آنان درست در زمان حوادث سپتامبر تشکیلات «اجتماعیون- عامیون» و هیأت مرکزی آن یعنی «مرکز غیبی» به وجود آمد. (ش108. ص229 و ش 92)

در تشکیلات اجتماعیون عامیون و مرکز غیبی، نمایندگانی از طبقات مختلف اجتماعی (کارگران، خرده بورژواها، صنعتگران، بورژوای ملی، بورژوای تجاری و روحانیون رده پایین و متوسط) حضور داشتند. مرکز غیبی انقلاب را از آغاز تا پایان رهبری کرده بود. (ش113. صص 31 و 32)

چون فرمان شاه مبنی بر تأیید مشروطه و گشایش مجلس اعلام شد، بازارها گشوده و اعتصاب عمومی پایان یافت ولی جنبش به طور کلی متوقف نشد. اهالی تبریز با گرد آمدن در اطراف مرکز غیبی، انجمنی برای سازماندهی انتخابات مجلس ترتیب دادند. طولی نکشید که این انجمن به سازمان اداره‎ی شهر تبدیل شد.

انجمنی که نخستین بار در سپتامبر 1906 به عنوان هدایتگر انقلاب به وجود آمده بود، تأثیر مثبتی بر تشکیل انجمنهای دموکراتیک در تمام ایران نهاد. با نمونه برداری از انجمن تبریز انجمنهایی در تمام ایران از جمله رشت، اصفهان، مشهد و کرمان و همزمان در شهرهای آذربایجان از جمله اورمیه، اردبیل، خوی و... تشکیل شد. این انجمنها جنبش انقلابی را رهبری می‎کردند و همراه با آن به سازمانی تبدیل شدند که ایالت و ولایت را اداره می‎کردند. به نوشته‎ی عبدالله مستوفی، انجمن تبریز قدرتمندترین انجمنهای ایالت و ولایت بود. انجمن ایالتی پس از مجلس دارای قدرت و احترام بسیار زیادی بود. (ش 114. ص 28)

انجمن ایالتی تبریز به ایفای نقش پارلمانی پرداخت که تنها کارهای مهم محلی را انجام می‎داد. (ش70. ص1) اسماعیل رائین انجمن ایالتی تبریز را «ناجی حقیقی جنبش مشروطه» می‎نامد. چرا که به نظر وی این انجمن، نهضت مشروطه را در آذربایجان و حتی ایران رهبری کرده بود. (ش105. ص155) بدین ترتیب احمد کسروی و عبدالحسین ناهید و... به درستی اشاره کرده‎اند که پس از زمان اندکی انجمن ایالتی تا حد یک مجلس ارتقاء یافته، رهبری خیزشها را در تمام ایران در دست گرفت و آن را با توانایی انجام داد. (ش109.ص251 و ش113. صص 32 و33)

انجمنهای ایالتی که به کمک رهبران مشروطه در شهرهای اورمیه، اردبیل، سلماس و خوی و... با الگوی تبریز تشکیل شده بود، از روزهای نخست اداره‎ی امور آذربایجان را تحت نظارت خود درآوردند. این انجمنها بر فعالیت والیان، حکام دولتی و مأموران حکومتی نظارت جدی ترتیب داده و بدین ترتیب به سازمان اداره‎ی محلی تبدیل شدند. والیان مرتجع را در اورمیه و اردبیل و... بر کنار کردند و اعمال مأموران شاهی که با استفاده از مقام به غارت مردم می‎پرداختند، محدود شد.

انجمن ایالتی از روزهای نخست پیدایش، تدابیری برای مقابله با قواعد و خودسری فئودالی اندیشید. بیگلربیگی با سابقه سعیدالملک از کار برکنار شد. حاجی وکیل از طرف انجمن به عنوان بیگلربیگی تبریز منصوب گردید. برای بیگلربیگی و ملازمان او مبلغ معینی به عنوان کارمزد تعیین شد. برای مقابله با رشوه خواری فوراً تدابیری اندیشیده شد.

همزمان برنامه‎هایی برای ارزانی و افزونی نان و سایر کالاهای دارای استفاده‎ی زیاد ترتیب یافت. در این باره کمیته‎ی ویژه‎ای حکومتی تحت ریاست نمایندگان انجمن به وجود آمد. بر اجناس بازار قیمت گذاری گردید. از روستاییان به قیمتی معین گندم خریداری و به تبریز آورده شد. همچنین محصول موجود در انبارهای گندم محمدعلی میرزا مصادره شد و بر آن نظارت گردید. بدین ترتیب افزونی و ارزانی نان حاصل شد. قیمت یک من نان که پیش از مشروطه 2 قران بود به 8 عباسی یا 5/1 قران کاهش یافت. (ش145.ص9) دشمنی میان مذاهب دینی رد شد. مدارس با اصول جدید برپا گردید. کسانی که خواهان ایجاد شرکتها و کارخانه‎ها بودند، فعالیت خود را آغاز کردند. (ش108.ص229. ش47. 30دسامبر 1906)

انجمن ایالتی در جهت بهبود وضعیت اهالی مستمند شهر، تدابیری اندیشید. انجمن ایالتی و مرکز غیبی با رهبری جنبش انقلابی، نه تنها در تبریز بلکه در دیگر ولایات آذربایجان در اندیشه‎ی برقراری امنیت بودند. بسیاری از اوقات مرکز غیبی که در خانه‎ی علی مسیو تشکیل می‎شد، فعالیت محمدعلی میرزا و مرتجعان پیرامون وی را زیر نظر گرفته و بر دسته‎های مجاهد تازه تأسیس نظارت می‎کرد.(ش 113. ص33. ش 44. 12 دسامبر 1906) انجمن ایالتی نفوذ خود را در تبریز و دیگر ولایات آذربایجان برقرار کرد. از 6 اکتبر روزنامه‎ی «انجمن»(ش19) به سردبیری میرزاعلی اکبرخان از اعضای انجمن در تبریز منتشر شد.

منبع :http://shahmarasi.persianblog.com/

بنام خدا

نام قره‏باغ براي نخستين بار، در آغاز سلطنت آغ قويونلوها آمده و سپس در گاه‏نگار گرجي سدة چهاردهم[1] و كتاب نزهة‏القلوب نوشتة حمدالله مستوفي قزويني ذكر شده است. [2]  در کتاب هفت کشور یا صورالاقالیم که در سال 748 نوشته شده ، از قره‏باغ در اقلیم خامس یاد شده است.[3] نام قره‏باغ نخستین بار توسط ساموئل آنوی در سدة 12م به صورت ترجمه شده به ارمنی (cev aigi) برده شد. کمی پس از آن تووما آردزرونی این نام را به صورت اصلی و ترجمه نشده بکار برد. از سدة 12 در منابع کتبی آمده ولی به هرحال درازمدتی به صورت شفاهی جریان داشت. در پایان سده‏های باستان و آغاز سده‏های میانی قسمتی از قره‏باغ ، سرزمین قارقارها[4] نام داشت. در منابع اسلامی اصطلاح قره‏باغ برای نخستین بار، در نزهة القلوب آمده است. اين نام در نوشته‏هاي اسلامي، ايراني و آذربايجاني به گونة قره‏باغ، قراباغ و قراباق، غراباغ، قاراباغ، در پژوهشهاي روسي به ناگورنو كاراباخ [5] و نزد ارمنيان به گونة آرساك، آرساخ و آرتساخ آمده است. در نوشته‏های ایتالیایی به گونة کاراباک (carabac) و کاراباس (karabas) آمده است. در تاریخ کمبریج به صورت کاراباخ آمده است. [6] به گفتة مراديان تاريخ‏نگار ارمنی، اين سرزمين در اوايل سده‏های ميانی به دو نام ديگر يعنی تساودک (Tsavdek) و خاچن خوانده می‏شد. از زمان مغول، قسمت جنوبي ارّان، قره‏باغ خوانده مي‏شود.[7] در آثار نويسندگان ايراني، از اين منطقه با نام « قراباغ ارّان» ياد مي‏شود. به طور مثال محمدعلي بن شبانكاره‏اي از تاريخ نويسان مغول و از شعراي دربار ابوسعيد، در كتاب مجمع الانساب، عبدالرشيد خوافي معروف به حافظ ابرو از نويسندگان نيمة دوم سدة هشتم و نيمة اول سدة نهم، رشيدالدين فضل‏الله همداني وزير غازانخان و اولجايتو مغول و فصيحي خوافي نويسندة دورة تيموري و درويش توكل بن اسماعيل بن حاجي محمد مشهور به ابن بزّاز اردبيلي در صفوة الصفاء نام اين سرزمين را «قراباغ ارّان» ذكر كرده‏اند. سيدحسن بن مرتضي حسين استرآبادي[8] در كتاب تاريخ سلطاني (از شيخ صفي تا شاه صفي) از آن با نامهاي قراباق، و غراباغ نام برده است.

در فرهنگ سنگلاخ زیر واژة ارّان آمده است: «1- محال قراباغ را گویند. 2- اسم پسر فارس بن پهلوی است که آذربایجان، ارمن و موغان برادران اویند و قراباغ ارّان منسوب به اوست.» نام قره‏باغ از دو بخش (قره + باغ) به معني جنگل سياه تشكيل شده و به گفتة بسياري از پژوهشگران، قره‏باغ آن سرزميني است كه داراي باغهاي پهناور و انبوه باشد آنگونه كه رنگ سبز درختان، از انبوهي به رنگ سياه متمايل گردد.[9]  به گفتة مراديان تاريخ‏نگار ارمني[10] ، چون پستيها و دامنة كوههاي اين سرزمين باغ سفيد نام داشته است، بلنديهاي آن را باغ سياه ناميده‏اند. در دایرة‏المعارف مصاحب نیز باغ سیاه آمده و در توضیح گفته شده است که به مناسبت خاک سیاه و حاصلخیز و دره‏های مرتفع این نام برآن نهاده شده است. برخی برآن هستند که نام قره‏باغ نام یکی از طوایف پئچنک – کنگرلو است. 

به گفتة «سر روبرت كرپورتر» پژوهشگر انگليسي و نويسندة كتاب «مسافرت به گرجستان و ايران» (كه در 1821 ميلادي در لندن به چاپ رسيده است) به دلیل عدم توجه جغرافیدانان قدیم اسلامی به مناطق واقع در شمال رود ارس، نام قره‏باغ در کتابهای عربی و اسلامی نیامده است. به گفتة او منطقة قره‏باغ همان جايي است كه در زمان باستان «قارابازار»يا «كارابازار» يعني بازار بزرگ ناميده مي‏شد. اين بازار بزرگ نزديك به 9 كيلومتر مساحت داشته و در هفته يك روز فعال مي‏شد. [11]  در آن بازار خيابانهايي درست شده بود و هر كس مي‏دانست كه براي خريد كالاي مورد نيازش، بايد به كدام خيابان  برود. [12] بعدها در محل بازار، باغ بزرگی ساخته شد كه بر آن نام قره‏باغ نهادند.[13]

برخی پژوهشگران معتقدند که ایرانویچ (مسکن اولیة آریایی‏ها) در قره‏باغ بوده است.[14] به گفتة بلعمی فریدون پادشاه ایران زمین تصمیم گرفت تا قلمرو خود را بین سه پسرش تقسیم نماید. او «ناحیت ترک و خزران و چینستان و زمین مشرق طوج را داد و او را فغفور نام کرد و زمین عراقین جملة بصره و بغداد و واسط و پارس و ناحیتش و آن کجا میان جهان بود و آبادان‏تر بود و زمین سند و هند و حجاز و یمن همه ایرج را داد و آفریدون از همه فرزندان او را دوستر داشتی، ولایت او را بدو بازخواندی ایرانشهر. و زمین مغرب و روم و روس و سقلاب و آذربایگان و اران و کرج تمامیت مر سلم را داد و او را قیصر نام کرد.» سلم و تور بر ایرج رشک بردند و با نیرنگی او را به مشاوره خوانده و در نزدیکی قره‏باغ کشتند.[15]

ترجمة قره‏باغ به «باغ سیاه» نادرست است و به تعبير بهتر بايد گفت قره‏باغ يعني باغ بزرگ، چرا كه در اصل واژة «قره» در زبان تركي به معني بزرگ است. مانند آنچه در قره چمن(چمن بزرگ) و يا قره‏داش(سنگ بزرگ) به كار مي‏رود. از سوي ديگر قره‏باغ، قرينه‏اي كوهستاني در اين سوي رود ارس دارد كه آن را قره‏داغ مي‏نامند. دربارة اينكه گويش و نوشتار كداميك از واژه‏هاي قره‏باغ، قراباغ و قاراباغ درست‏تر است؛ بايد گفت كه پيشوند (قره) گونة گفتاري پيشوند (قارا) است. از سوي ديگر پيشوند (قرا) نيز نادرست است چرا كه حرف صدادار (ـَ) در گروه صدادارهاي نازك و حرف صدادار(آ) در زمرة صدادارهاي كلفت زبان تركي است. طبق قانون آهنگ (از دستورهاي تركي) بكارگيري دو صدادار كلفت و نازك در يك واژه درست نيست.[16] از نظر دستوري قاراباغ درست‏ است. گونة «قره‏باغ» یکی از یادگارهای دوران برتری لهجة تبریزی در ادبیات آذربایجان است که در اواخر قرن 15 و اوایل قرن 16 میلادی جریان داشته است.